Önceki yazımda Bir Yazılım Projesine Başlamak– Tavsiyeler #4, hızlı kod yazmak hakkında da konuşmuştuk. Bu yazının sohbet konusu ise Projelerde Yetkilendirme Yöntemleri üzerine olacak. Bu yazım önceki yazılarım ile bağlantılı olacak ve onlardan bir çok referans içerecek.

Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #5

Yetkilendirme konusu her zaman sıkıntılı bir süreç olmuştur benim için. Projeye uygun bir yetkilendirme yöntemi tasarlamak gerçekten zor oluyor. Ya tek bir yetkilendirme yöntemi geliştirip üretilen her projede kullanacağız ya da projeye özel yöntemle geliştireceğiz. Ancak küçük projelere aşırı detaycı yetkilendirme yöntemi geliştirmek mantıksız oluyor ve gereksiz iş yükü getiriyor. O halde bu yetkilendirme işlemlerini nasıl belirlemeliyiz?

Bu yazımın konusu da tam olarak bu soruya cevap vermeye odaklıdır. Aşağıda, her türlü projeniz için kullanabileceğiniz, esnek ve geliştirilebilir bir yöntem yer almaktadır.

Yetki Parametreleri yöntemini kullanmak için bir dosya (xml olabilir) yada veri tabanımızda bir tablo açmamız gereklidir. Bu tablo üzerinden kullanıcı bazlı yetkilendirmeler yapılabilir. Bu yöntemi sağlıklı bir şekilde kullanabilmek ve geliştirebilmek adına etraflıca düşünülmesi gerekmektedir.

Yöntemin Kodlanması

Bu bağlamda, Bu yazı serisinin birinci yazısı olan Kodlama Mantığı ve ikinci yazısı olan Basit Düşünmek ve Proje Geliştirmede Çevresel Etkenler yazılarındaki konulara dikkat edilmesi gerekiyor.

Kodlama mantığı altında ilk olarak Proje Geliştirmede Çevresel Etkenler yer alıyor. Yani iş verenin ve kullanacıların neleri yapabilip neleri yapamaması gerektiğini belirlemeliyiz. Örneğin Satın Alma Departmanında çalışan bir kişi, stok tanımlarını, eldeki stokları ve maliyet ve satış fiyatlarını görebilir ama yeni stok tanımı yapamaz. Görebileceği stoklar sınırlıdır ve sadece MAMÜL olarak satılabilen stokları görebilir.

İPUCU: Fark ettiniz değil mi? Eğer bu noktada stokların kodlamasına bu bilgiyi eklersek sorgulamalar ne kadar kolaylaşacak. Stok kodlarında, hammadde, yedek parça, yarı mamül, mamül gibi ana grupların kodlarını verirsek satış departmanının, hangi stokları görmesi isteniyorsa stokların ilgili kodları üzerinden kolaylıkla yetkilendirme yapabiliriz.

Düşünüldüğünde satış departmanının yedek parça stokları ile hiçbir alakası yok. O zaman neden kendisi ile alakası olmayan stokları da görmek istesin ki? Hem sadece kendisini ilgilendiren stokları görebilmesi hemde bu stoklardan ellerinde kaçar tane olduklarını görmesi gerekir.

Maliyet ve satış fiyatı konusunda ise satış departmanında çalışan her personelin maliyetleri bilmesini istemeyebiliriz. Sadece satış fiyatlarını görsün ve müşterisine o fiyatları söylesin. Müşteri eğer iskonto isterse amirine yönlendirsin. Stokların maliyetlerini de görebilen amir ise hem müşteriyi memnun edecek hemde şirketin zarar etmemesini sağlayacak kadar iskonto uygulayabilir.

Buraya kadar bahsettiğimiz senaryo üzerinden ilerleyelim.

Nasıl bir yetki parametresi üretebiliriz?

Diyelim ki, yetkilendirme parametrelerinde, satış departmanı ana yetki grubu  10 olsun. 10 ile başlayan her yetki parametresi satış departmanı ile ilgili olacak. Şimdi kodlamamıza başlayabiliriz. Ben excel üzerinde örnek bir kodlama yaptım. Aşağıda görebilirsiniz.

Burada bir kodlama mantığı kullanarak yetkilendirme yöntemi oluşturdum. Bu yöntem yukarıda gördüğünüz gibi çok detaylı bir yetkilendirme yöntemi gerektiren projeler için kullanılması mantıklı olabilir. Eğer projemiz çok küçük ve detaylı yetkilendirme yöntemi gerekmiyor ise basitçe Yetki kodları 1’den başlayarak artan sayılar olabilir. 

Yukarıdaki görseli incelediğimizde sırası ile tüm satış departmanı kullanıcılarına tek tek hangi tür stokları görebileceğini belirledik.  Sonrasında kayıt edilen siparişler üzerinde yapılabilecek işlemler hakkında yetkilendirme yaptık. Görselde görünen detaylar daha da detaylandırılabilir. Aşağıdaki görselde olduğu gibi….

NOT: Burada sadece stoklar üzerinden örnek verdim ama bu mantık Cariler de geçerli. Biliyorsunuz cariler 120 ve 320 olarak ayrılırlar. Başlıca bu carilerden hangi grubu görebileceğini yetkilendirebiliriz.

Kullanıcıya sadece kendi kayıtları ya da diğer kullanıcıların açtığı kayıtlar üzerinde de yetki verebiliriz.

NOT: Bu detaylar ne kadar çok artar ise o kadar dikkatli olmaz gerekir. En ufak bir çakışma felakete yol açabilir. 🙂

Yöntemin Programlanması

Veri tabanımızda açtığımız Parametreler tablosunda bu kayıtları tutarak, kullanıcı formları gezerken ilgili parametreleri veri tabanından okuyarak yetkilendirmeleri yapmış oluruz. Örneğin kullanıcı Siparişler Listesi formunda geldiğinde kullanıcının yetkilerine göre formda kullandığınız butonları ve menüleri gizle/göster ya da aktif/pasif yaparak, kullanıcıyı yetkileri dahilinde yönlendirebilirsiniz.

Bu mantığı oturttuktan sonra yapılan ilk iş bir yetkilendirme formu olmalıdır. Yeni yetki ana ve alt grupları oluşturabilecek ve oturttuğunuz mantığa uygun olarak bir kaydetme, güncelleme ve silme yapabileceğiniz bir form. Bunu yaptıktan sonra da kullanıcının yetkilerini veritabanından okuyup formdaki ilgili işlemleri açıp kapatabilecek bir class oluşturmalısınız.

Son söylediklerim için ise bir yazılım projesine başlamak yazı serimin üçüncü yazısı olan Kod Yazım Şekli ve Az Koda Çok İş Yaptırmak ile dördündü yazısı olan Hızlı Kod Yazmak yazılarındaki konulara dikkat edilmesi gerekiyor.

Evet arkadaşlar Bir Yazılım Projesine Başlamak – Tavsiyeler #5  yazımda bu kadar olsun. Projelerde Yetkilendirme Yöntemleri hakkında konuştuk. Aslında birden fazla yöntemden bahsedecektim ama aklımdaki diğer yöntemler teoriden ibaretti. Bu sebeple onları yazmaktan vazgeçtim. Yukarıda verdiğim mantık her proje türü için kullanılabilir.

Eğer ilginizi çekebildiysem o zaman takipte kalın. Yeni bir yazının ne zaman geleceği belli değil.

Yazılım konusunda daha fazla içerik için tıklayabilirsiniz.

Bana destek olmak isterseniz bir kahve ısmarlayabilirsiniz veya diğer hesaplarımdan takip edebilirsiniz.

The post Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #5 appeared first on Dinamik Network.

Önceki yazımda Bir Yazılım Projesine Başlamak– Tavsiyeler #2, sadece Basit düşünmek üzerine değil proje geliştirmede çevresel etkenler hakkında da konuşmuştuk. Bu yazının sohbet konusu ise Kod Yazım Şekli ve Az Koda Çok İş Yaptırmak üzerine olacak. Elbette bu yazıda yazılım sektöründeki yazım kuralları vs hakkında olmayacak.

Mesela, “Değişken adları her zaman küçük harf ile başlamak zorundadır!” bu yazıda bu tarz şeyler yok. Hiçbir yazımda da olmayacak!

Peki, ben nasıl kod yazıyorum? Kod yazarken nelere dikkat ediyorum? Tüm bunları bu yazıda göreceksiniz.

Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #3

Öncelikle şu mantığı aklınıza kazımanızı istiyorum.

“Aynı kodları iki kere yazıyorsan bir hata var.” 

Örnek vermek gerekirse, Access Veri Tabanı ile çalışan bir uygulama geliştiriyorsunuz. Access Veri Tabanına bağlantı kodlarını yazdınız. Form Load eventinde öğrenciler tablosundan verileri almak istiyor ve bir gridde göstermek istiyorsunuz.

OleDbConnection con = new OleDbConnection("Provider=Microsoft.ACE.Oledb.12.0;Data Source=okul.accdb");
OleDbDataAdapter da = new OleDbDataAdapter("SElect *from ogrenciler", con);
DataSet  ds = new DataSet();
con.Open();
da.Fill(ds, "ogrenci");
dataGridView1.DataSource = ds.Tables["ogrenci"];
con.Close();

Amacımıza ulaşmak için bu kadar çok kod yazmalıyız. Formumuza birde liste güncelle butonu koymuş olsak ve o butonun click eventinde yine yukarıdaki kodların aynısını yazmak zorundayız.

Başka formlarda, başka listeleri göstermek için yine yukarıdaki kodları yazmalıyız. Yani ne zaman gridde veri göstermek istersek yukarıdaki 7 satır kodu tekrar tekrar yazmalıyız. Ayrıca verileri okuyup nesnelerde göstermek ya da kayıt güncelleme öncesi verileri, nesnelere yazmayı da hesaba katabilirsiniz. Verileri bir datatable’ye yükleyip nesnelere yazmak içinde yukarıdaki kodları kullanırsınız.

• Mantıklı mı? Cevap: Hayır
• Doğru bir yol mu? Cevap : Hayır
• Hızlı kod yazmanızı sağlar mı? Cevap : Hayır
• Projenizi hızlı bitirebilmenizi sağlar mı? Cevap : Hayır
• Bugları ve çıkan hataları ayıklamak kolay mı? Cevap : Hayır
• Upgrade* (Sürüm yükseltme vs.) yapmayı hızlandırır mı? Cevap : Hayır
• Kod yazmak böyle mi olmalı? Cevap: Hayır
• Ne kadar çok satır o kadar iyi mi? Cevap: Hayır
• Yazılımcının iyisi, kaç satır kod yazdığı ile mi belirlenir? Cevap: Hayır

Update* = Güncellemek, Değiştirmek…  Upgrade* = Sürüm Yükseltmek, Seviye Yükseltmek…

Bir de Access Veri Tabanında veri işlemleri var. Ekleme, Silme, Güncelleme işlemleri için de ortalama yukarıdaki kadar kod yazacağız. Şimdi düşünün, kullandığınız veri tabanı değiştiğinde ne yapacaksınız? Ya da Connection String cümlenizi değiştirmek istediğinizde? Her nerede yukarıdaki kodları yazdıysanız tek tek oralara gidip gerekeli değişiklikleri yapacaksınız. Büyük bir proje ise ne kadar büyük bir hammalık yapacaksınız hayal edebiliyor musunuz?

Bu kodları yazarken kaybettiğiniz zamanda tuzu biberi… Bu yazıyı tamamen okuduktan sonra projenizi açın ve sık kullandığınız kodlarınızı class’lara çekin. Çok geç olmadan…

Peki böyle sıkıntılara düşmemek için ne yapacağız?. Az Koda Çok İş Yaptırmak Tabi ki!

Ne demiş Arşimet “Bana yeterince uzun bir kaldıraç ve sağlam bir dayanak noktası verin, dünyayı yerinden oynatayım.”

Bizde bu mantıkla  class ve user contol kullanarak dünyalar yazacağız. 😀  İşte bu yazının size katmayı hedeflediği şeyler şuanda başlıyor.

Metod Kullan! Class Kullan!

Burada yapılması gereken şey Metod ve Class kullanmaktır. Yukarıdaki örnekte olan kodları ve diğer işlemler için gerekli kodları bir Class dosyasında toplarsınız. Yapacağımız Class’ın adı MyAccessClass olsun ve verileri listeleme için kullanacağımız metodumuzun adı da ShowTable (Gerid dönüşü DataTable dönen bir metod) olsun. Bu Class’ımızı ve Metod’umuzu hazırladıktan sonra kullanım şekli aşağıdaki gibi olacaktır.

dataGridView1.DataSource = MyAccessClass.ShowTable("Select * from ogrenciler);

7 satırdan 1 satıra düşürdük. Yüzlerce formda listeleme yaptığımızı hayal edersek… Ne büyük bir kolaylık değil mi? Şimdi yukarıdaki sorulara tekrar dönelim ve düşünelim. Neden cevapların Hayır olduğunu daha net anladınız değil mi? Sadece verileri girdde gösterme değil, verileri ekrana doldurmak için verileri datatableye yüklerken, yada veriyi güncellemek amacı ile formdaki nesnelere yüklemek için verileri datatableye yüklerken de aşağıdaki kod satırını kullanırız.

DataTable dt_ogrenciler = MyAccessClass.ShowTable("Select * from ogrenciler);

Aynı şekilde onlarca örnek verebilirim.

Mesela, Mail Gönderme işlemi… Sık sık kullanırız değil mi? 10, 15 satırlık bir kod bloğudur mail gönderme kodları. Proje de onlarca yerde kullandığımızı düşünsenize… KORKUNÇ!

Tek Nesnede Farklı İşlemler!

Genellikle kayıt yaptığımız ekranlarda hem kayıt etme hemde kayıt güncelleme işlemi yaparız. Ve yine genellikle ekranda hem Kaydet hemde Güncelle butonları koyarız. Bir buton kayıt eder, diğeri ise günceller… Ama bu doğru yöntem mi? Cevap: Hayır! 

O halde ne yapmalıyız? Nasıl bir yol izlemeliyiz ki tek buton kullanarak hem kayıt yapalım (insert) hemde güncelleme (update) yapalım.

Kaydı güncellemek istediğimizde, ilgili kaydın bilgilerini ekrana doldururuz. Bu doldurma esnasında bir değişken olarak yada ekrana bir nesne koyarak o nesneye, kaydın ID’sini de yazın. Form Load’da bu değişkeni 0 (sıfır) olarak ayarlayın yada nesneye 0 (sıfır) yazın. Kaydet butonunun click eventine bir IF koyarak şunu yapın.

Eğer bu ID verisi 0 (sıfır) değil ise güncelleme kodlarını, eğer bu ID verisi 0 (sıfır) ise kaydetme kodlarını çalıştırın. Örnek kod…

// değişken ise
if(ogrenci_ID == 0)
{
    // kaydetme kodları
}
else
{
    // güncelleme kodları
}

// nesne ise
if(Convert.ToInt32(txt_Ogrenci_ID.Text) == 0)
{
    // kaydetme kodları
}
else
{
    // güncelleme kodları
}

Bu basit bir örnekti. Şimdi biraz daha komplex bir örnek vereyim.

Diyelim ki ekranda 3 tane (yada 10 tane fark etmez) DataGridView var. Her birine sağ tık menüsü (Context Menü Strip) eklemek istiyorsunuz. Bu sağ tık menüsüne de “Listeyi Yenile”, “Dışarı Aktar” ve daha fazlasını eklemek istiyorsunuz. Normal şartlarda forma 3 tane Context Menü Strip nesnesi eklemeniz gerekiyor değil mi? (10 tane DataGridView varsa 10 tane eklenecek. Oww!)

• Üstelik her birine aynı menüleri ekleyeceksiniz.
• Belki bir tanesine bir kaç tane daha fazla menü ekleyeceksiniz.
• Belki 3 DataGridView içinde aynı sayıda ama farklı menüler ekleyeceksiniz.

Şimdi size tek bir Context Menü Strip ‘i 3 DataGridView için nasıl kullanabilirsiniz onu anlatacağım.

Forma bir tane Context Menü Strip eklediniz ve bu nesneye istediğiniz menüleri de eklediniz. Tüm farklı menüleri, sırayla ekleyin.

İlk olarak DataGridView’leri doldurduğunuz kodları birer metod içinde alın ve bu metoları da Context Menu Strip ‘deki “Listeyi Yenile” menüsünün click eventine ekleyin. Kodlar öyle görünecek.

 private void listeyiYenileToolStripMenuItem_Click(object sender, EventArgs e)
        {
            grid1_Guncelle();
            grid2_Guncelle();
            grid3_Guncelle();
        }

Bu en basiti idi. Şimdi gelelim “Dışarı Aktar” kodlarına. Elbette burada dışarı aktarma kodları vermeyeceğim.

Buradan sonra anlatacaklarım diğer konu başlığına giriyor. Bu yüzden devamını diğer başlığımızın altında vereceğim.

Birçok Nesneye Tek Event!

Şimdi burada yapacağımız şey şu….

Sağ tıkladığımız DataGridView’i elimize almamız gerekiyor. Hangi DataGridView üzerinde sağ tık yaptık bulmalıyız. Şimdi bunun için bir MouseDown eventi yazacağız ve formdaki tüm DataGridView’lere aynı eventi atayacağız.

        DataGridView grid; 
        private void dataGridView_MouseDown(object sender, MouseEventArgs e)
        {
            if (e.Button == MouseButtons.Right)
            {
                grid = sender as DataGridView;
            }
        }

Bir DataGridView nesnesi tanımladık. Sağ tıklayacağımız tüm DataGridView’leri bu tanımladığımız yeni DataGridView’e atayacağız.  DataGridView üzerinde faremizden bir tuşa bastığımızda yukarıdaki event çalışır. Bizde, if ile eğer sağ tık yaptıysak; hangi DataGridView tıkladıysak, tanımladığımız DataGridView’e  sağ tıkladığımız DataGridView’i yüklüyoruz.

NOT: Burada sağ tıkladığımız DataGridView tamamen tanımladığımız gride yüklenir. Eğer içinde veri varsa, verilerde yüklenir.

Sağ tıkladığımız DataGridView’i artık bildiğimize göre artık kodlarımızı yazabiliriz. Context Menu Strip’e eklediğimiz “Dışa Aktar” menüsünün click eventine geliyoruz ve kodlarımızı yazıyoruz.

      private void dışaAkarToolStripMenuItem_Click(object sender, EventArgs e)
        {
            Disari_Aktar(grid);
        }

        void Disari_Aktar(DataGridView grid)
        {
            // dışarı aktarma kodları
        }

Burada gördüğünüz gibi her DataGridView için tek tek “Dışa Aktarma” kodları yazmadık. Sadece bir kere yazdık ve tüm DataGridView’ler için kullanacağız.

DİKKAT: Tabi bu sadece bir senaryo ve örnektir. Gerçekten böyle bir işlemi asla formlar içinde tutmam. Bu kodların yeri direk olarak Class dosyasıdır. Konuyu açıklamak için örnek olması açısından bu şekilde anlatıyorum.

Yukarıda DataGridView’lere özel menüler varsa demiştik.

Örneğin, DataGridView1 için XXXX menüsü, DataGridView2 için ZZZZ menüsü, DataGridView3 içinde YYYY özel menüsü olsun. Bunların hepsini de Context Menu Strip’e ekledik. Context Menu Strip’in Opening Eventine gelelim ve menüleri, sağ tıkladığımız DataGridView’e göre gösterip gizleyelim.

        private void contextMenuStrip1_Opening(object sender, CancelEventArgs e)
        {

            switch (grid.Name)
            {
                case "dataGridView1":
                    XXXX_ToolStripMenuItem.Visible = true; // Context Menu'ye eklediğimiz XXXX menüsünün adı bu şekilde olur.
                    YYYY_ToolStripMenuItem.Visible = false; // Context Menu'ye eklediğimiz YYYY menüsünün adı bu şekilde olur.
                    ZZZZ_ToolStripMenuItem.Visible = false; // Context Menu'ye eklediğimiz ZZZZ menüsünün adı bu şekilde olur.
                    break;
                case "dataGridView2":
                    XXXX_ToolStripMenuItem.Visible = false;
                    YYYY_ToolStripMenuItem.Visible = true;
                    ZZZZ_ToolStripMenuItem.Visible = false;
                    break;
                case "dataGridView3":
                    XXXX_ToolStripMenuItem.Visible = false;
                    YYYY_ToolStripMenuItem.Visible = false;
                    ZZZZ_ToolStripMenuItem.Visible = true;
                    break;
            }
        }

İlk başlığımız nedi? Az koda çok iş yaptır idi değil mi? Mantığımız neydi? “Aynı kodları iki kere yazıyorsan bir hata var.”  Şimdi yukarıdaki kodları mantığımıza uyduralım.

        private void contextMenuStrip1_Opening(object sender, CancelEventArgs e)
        {
            XXXX_ToolStripMenuItem.Visible = false; // Context Menu'ye eklediğimiz XXXX menüsünün adı bu şekilde olur.
            YYYY_ToolStripMenuItem.Visible = false; // Context Menu'ye eklediğimiz YYYY menüsünün adı bu şekilde olur.
            ZZZZ_ToolStripMenuItem.Visible = false; // Context Menu'ye eklediğimiz ZZZZ menüsünün adı bu şekilde olur.

            switch (grid.Name)
            {
                case "dataGridView1":
                    XXXX_ToolStripMenuItem.Visible = true;
                    break;
                case "dataGridView2":
                    YYYY_ToolStripMenuItem.Visible = true;
                    break;
                case "dataGridView3":
                    ZZZZ_ToolStripMenuItem.Visible = true;
                    break;
            }
        }

Daha kısa değil mi? Ve minimum kod tekrarı… Her menü için 3 satır yazdık. İkincisinde 2 satır yazdık. Ben burada Switch kullandım. İf kullansaydık kodları daha da kısaltabilirdik ama ben performans açısından iyi olduğu için Switch kullanmayı tercih ettim.

“Neden önce gizledik sonra açtık?” sorularınızı duyar gibiyim. Açıklayayım. Direk Context Menu Strip üzerinden visible özelliklerini false yaparsak ya da load eventinde yazarsak ve sağ tıklama ile  visible true yaparsak; DataGridView1’e sağ tıkladığımızda XXXX_ToolStripMenuItem görünür olur. DataGridView2’ye sağ tıkladığımızda hem XXXX_ToolStripMenuItem  hemde YYYY_ToolStripMenuItem görünür olur. Yani sadece DataGridView1’de görünmesini istediğimiz özellik, DataGridView2 içinde açık kalmış olur. Çünkü sadece bir kere gizledik. Ancak her seferinde tüm menüleri gizler sadece ilgili menüyü açarsak bu sorun yaşanmaz.

User Control Kullan!

User Control Nedir? Visual Studio’da User Control adında bir obje var. Bir form gibi projeye ekliyorsunuz. Bunun en büyük özelliği ise, bir bakıma kendinize özel nesneler tasarlamanızı sağlıyor.

Yukarıdaki görselde gördüğünüz gibi bir forma benziyor. Şimdi bir senaryoya göre inceleyelim.

Projemizde sürekli kullanıcı seçim, personel seçim, cari seçim, stok seçim gibi işlemler kullanıyoruz. Her seferinde forma bir label, iki textbox ve buton eklemek zorunda kalıyoruz. Butona tıkladığımızda kullanıcı, personel, cari ya da stok listesini açıyoruz. Listeden bir satıra çift tıkladığımızda satırdaki Kod ve Ad bilgisini alıp textboxlara yazıyoruz.

Böyle bir senaryo da (ben sürekli kullanıyorum bu senaryoyu) her seferinde aynı işlemleri yapmak zorunda kalıyoruz. Şimdi bunları bir kere yapsak ve sürekli kullansak nasıl olur? Sanki bir Class yazmışız gibi… Hatta yaptığımız bu şey ToolBox’ta dursa oradan bir textbox ekler gibi forma eklesek ve ekstra bir kod yazmak zorunda kalmasak?

İşte bu soruların cevabı olan şeyi anlatıyorum şu anda. User Control Kullanmak!

Hadi senaryomuza göre bir tasarım yapalım. Yukarıda forma eklediğimiz user control’ü düzenleyelim.

UserControl’ü tasarladık ve kodlarımızı yazmış olalım. User Controllerin Toolbox’a gelmesi için projeyi bir kere build etmemiz gerekiyor. Sonrasında toolbox’tan çekip alabileceğiz.

UserControl’e eklediğimiz tüm nesnelerin Public olarak ayarlanması gerekiyor. Nesneleri seçin ve Properties kısmından Modifiers özelliklerini Public yapın.

Şimdi toolboxtan aldığımız user control nesnemizi forma ekleyelim.

UserControldeki nesnelere de

string kod = userControl11.txt_kulkod.Text;
string Ad = userControl11.txt_kul_adi.Text;

Şeklinde ulaşabiliriz.

Görsellerde gördüğünz gibi. Kendimize özel bir nesne tasarladık ve formumuza eklemiş olduk.Ne kadar harika değil mi? Ne kadar güzel? O kadar kod yazmaktan kara geçtiğimizden geçtim. Bu kadar nesneyi forma ekle, adlarını değiştirme vs ile uğraşmak zorunda bile değiliz artık.

Her formda ekle sil vs. butonlar kullanırız. Bir user control yapalım ve bunda da sadece butonlar olsun. Ekle, Sil, Yazdır, Kapat butonlarını ekleyelim. Iconlarını verelim. Sonra forma sürükleyip bırakalım ve bütün butonlar proje genelinde aynı formatta olsun. Çok hoş olmaz mı?

Bir Yazılım Projesine Başlamak – Tavsiyeler 3 – Az Koda Çok İş Yaptırmak

Bu yazımda anlattığım noktaları kullanmaya başladığınızda bir proje yazım hızınızın nasıl arttığına tanık olacaksınız. Sık kullanacağınız işlemleri bir class içerisine almak bazen, sıkıntılı bir sürçe olabiliyor. Ancak bir kere o sıkıntıyı çekip güzel bir class hazırladığınızda genel anlamda kazanacağınız hızı düşünün. O ana takılmayıp genele odaklanın. Üzerine birde sık kullandığınız işlemleri UserControl olarak hazırladığınızı düşünün. Forma sürükle bırak yaptınız ve kullanıcı seçme işlemi tamam. Başka bir user control çekip bıraktınız işlem butonları tamam…

Biliyorsunuzdur, Visual Studio’da kodları toolbox’ta saklayabiliyorsunuz.  Kod ekranında ToolBox’u açtığınızda orası kodlarınızı saklamanız için boştur. Bir kodu bloğunu seçip oraya atarsanız, kodlara bir kısa yol vermiş olursunuz. Oradan bir kod bloğuna çift tıkladığınızda kaydettiğiniz kodları tek seferde alabilirsiniz.  Bende o toolbox’daki neredeyse bütün kodlar bir kaç satırlık kodlardır ve sürekli kullandığım bütün kodlar oradadır.

Bazen bir formu toolbox’taki kodlara ve nesnelere çift tıklayarak hazırlıyorum. Çünkü lazım olan her şey zaten  toolbox’ta duruyor. 😉

NOT: Projeleriniz her yerden ulaşabilmek için Github kullanmayı düşünebilirsiniz. Ücretini öderseniz sadece siz ve izin verdikleriniz, ücretsiz kullanmak isterseniz herkes projelerinizi görebilir ve  katkı sağlayabilir.

Evet arkadaşlar Bir Yazılım Projesine Başlamak– Tavsiyeler #3  yazımda bu kadar olsun. Kod Yazım Şekli ve az koda çok iş yaptırmak hakkında konuştuk.

Eğer ilginizi çekebildiysem o zaman takipte kalın. Yeni bir yazının ne zaman geleceği belli değil.

Yazılım konusunda daha fazla içerik için tıklayabilirsiniz.

Bana destek olmak isterseniz bir kahve ısmarlayabilirsiniz veya diğer hesaplarımdan takip edebilirsiniz.

The post Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #3 appeared first on Dinamik Network.

Bu yazı serisinin ilk yazısı olan Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #1 yazımda Kodlama Mantığı hakkında konuşmuştuk. Bu yazımda da Basit Düşünmek hakkında konuşacağız. Elbette sadece Basit düşünmek üzerine değil proje geliştirmede çevresel etkenlere de değineceğim. İşi veren patronlar/müdürler, programı kullanacak olan kullanıcılar vs. Önceki yazımda bahsettiğim gibi bu yazı serisinde anlatılan her şey kendi deneyimlerimden oluşan bilgi birikimidir.

Bir proje geliştirirken bir çok kez takıldığımız noktalar oluyor. Hemen basit düşünüp işi bilen kişiye sormak yerine kendimiz çözüm üretmeye çalışıyoruz. Çözümü bulabilmek için belki de günlerce kafa patlatıyoruz. Ancak bulduğumuz çözüm;

1. Gerçekte ne kadar uygulanabilir?
2. Gerçeğe ne kadar uyarlanabilir?
3. Bize getirdiği yük nedir?
4. Kullanıcıya getirdiği yük nedir?
5. Gerçekten mantıklı mı?

Bunlar gibi bir çok soru basit düşünmediğimiz için bizi zora sokan şeyler arasında. İlk etapta bu sorular mantıksız gelebilir. Basit Düşünmek ile ne alakası var? diye düşünebilirsiniz. Bu yazımda da işte bu sorulara cevap vermeye çalışacağım. Gerçek anlamda, basit düşünmeye başladığımızda elde edeceğimiz hız ve iç tatmin çok memnun edici olacaktır.

Basit düşünmek, az düşünmek olarak algılanmamalı. Aslında çok fazla düşünmek anlamına geliyor. O kadar soru sormalı ve o kadar çok düşünmeliyiz ki “kullanımı çok basit” olabilsin. 😉

Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #2

Basit Düşünmek

İlk olarak hali hazırda var olan bir proje üzerinden konuşalım.

Öncelikle karşılaştığımız sorunun ne olduğunu net bir şekilde anlamalıyız. Bazen sorunun ne olduğunu anlamadan sorunu çözebiliyoruz. Ancak bu kırılan ve su sızdıran baraj duvarını bantlamak gibi… Su kaçırmasını engelliyoruz belki ama başka sorunlara yol açıyor. Kaçan suya odaklandığımız sürece asla kalıcı bir çözüm elde edemeyeceğiz. İlk amacımız barajın neden kırıldığı olmalı değil mi?

Genelde bir sorun ile karşı karşıya kaldığımızda ister istemez panikliyoruz ve ilk olarak, örneğimizdeki gibi, sızan suyu durdurmaya çalışıyoruz. Hemen kafamızda kompleks bir senaryo oluşur ve tüm odağımız sızan suya düşer. Barajın neden kırıldığını düşünmek daha sonra aklımıza gelir. Bu aklımıza geldiğinde de çoktan bir sürü tampon önlem almış yani yanlış şeyler yapmış olabiliriz.

Üstelik ne kadar geç fark edersek o kadar fazla tampon önem almış oluruz. Belkide geriye dönmek için çok geç kalmışızdır… Basit düşünmenin ilk şartı barajın neden çatladığı olmalı. Bu çatlağa sebep olan şey ne? Kullanıcının hatası mı? Yoksa bizim gözden kaçırdığımız bir şey mi?

O halde ilk kuralımızı bir soru olarak verelim…

Kural 1 – Kullanıcı Hatası Mı? Yazılımcı Hatası Mı?

Şimdi bu kadar şey söyledik. Bir senaryo ile de destekleyelim.

Bir kullanıcı girişi ekranı yaptınız. Kullanıcılar bu ekrandan sürekli veri girişleri yapıyor. Ancak bu ekran için sürekli hata bildirimi alıyorsunuz. Gelen hataya bakarak hızlıca çözmek için önemler aldınız ama yine de hatalar devam ediyor. Siz test ediyorsunuz hiçbir sorun çıkmıyor ama kullanıcı “hata var” diyor.

En son dayanamıyorsunuz ve kullanıcının yanına gidiyorsunuz ve “Aynı işlem tekrar yapar mısın?” diyorsunuz. Kullanıcı işlemi tekrar yapmaya başlıyor ki daha yeni başlamışken bir bakıyorsunuz ki; (olası şeyler)

1. Yanlış veri giriyor.
2. Arada bir işlemi atlıyor.
3. Tarif ettiğiniz şekilde değil, kendine kolay gelecek şekilde yapıyor.
4. Veri girmesi gereken bir alanı boş bırakıyor.
5. Verdirdiğiniz uyarıları okumadan geçiyor.
6. …

Anlıyorsunuz ki kullanıcı, sizin hiç düşünmediğiniz şekilde kullanıyor programı. Siz kaydetme esnasında çıkan hatalara odaklandınız. Kayıt esnasında çıkan hata sizi paniğe sürükledi. Bir an önce o hatayı çözmeye odaklandınız. Ancak kullanıcının yanlış veri girebileceğini düşünmediniz.

Aslında sorun bu kadar basitti. Buna sebep olan şey ise şu. Programı siz yazdığınız için nereye nasıl bir veri girilmesi gerektiğini biliyorsunuz ve ona göre test ediyorsunuz. Ancak kullanıcının yanlış veri girebileceğini, veri girmesi gereken yeri boş geçeceğini ya da verdirdiğiniz uyarıları okumadan geçebileceğini hesaba katmadınız. Buradaki hata sizde mi? Yoksa kullanıcıda mı?

O halde ikinci kuralımızı verelim mi?

Kural 2 – Bir Kullanıcı Kadar Basit Düşün!

Siz bir yazılımcısınız ancak programı kullanacak olan kişiler öyle değil. Onlar için sadece işlerinin çözülüp çözülmediği, işlemlerini hızlı ve basitçe yapabilip yapamadığı ile ilgileniyor. Siz o kadar kafa patlattınız, belkide günlerinizi planlar, algoritmalar yaparak geçirdiniz… Ama yine de bir çok kez aynı yere dönmek zorunda kaldınız.

Tasarladığınız şeyi kullanacak kişileri düşünerek tasarlayın. Olabildiğince basit olması gerekiyor. Olabildiğince basit düşünmeniz gerekiyor. Ekranların kullanımı ne kadar kompleks ise o ekranlardan o kadar çok hata alacaksınız. Basit düşünün. Olabildiğince basit ve sade. Kullanımı kolay ve işlevsel olmalı. Bu hem sizin iş yükünüzü azaltacak hemde kullanıcı dostu olacak. Sadece bu noktada çifte kazanç elde edeceksiniz.

İnsanlar yeteneklerini göstermek ister. Olabildiğince cafcaflı olsun görenler “Vaaay” desin ister. İlk zamanlar bende öyleydim. Yaptığım ekranlar, şimdiki kafama göre karman çorman olur ama göze de güzel görünürdü. Ancak ne zaman böyle bir ekran tasarımı yaptıysam tekrar tekrar geri dönerek sadeleştirmek zorunda kaldım. Tabi son haline gelene kadar ki zaman kaybı ve stres ise cabası oldu.

Böylesi bir sorun ile karşılaşmamak için yine basit düşünüp inceyi görüp direk olarak projeyi kullanacak olan kullanıcılar ile görüşün. Projeye başlamadan önce topladığınız bilgileri, püf noktaları  ve tüyoları kullanarak önce bir plan yapmak ve ardından algoritma hazırlamak fayda sağlayacaktır. Olabildiğince basit düşünerek işlemleri ele almalı ve bir yol çizmelisiniz ve bu çizdiğiniz yolu projeye başlamadan önce işi veren kişiye onaylatmalısınız.

Üçüncü kuralımız ile devam edelim.

Kural 3 – Yazılımcı Sensin Onlar Değil

Size işi veren kişi / müşteri sizden en güzel programı isteyecektir. Onlara takılmayın. Projeyi nasıl geliştirmeniz gerektiğine, nasıl yazmanız gerektiğine karışmasına izin vermeyin. Yazılımcı sizsiniz, onlar değil. Onlar sadece anlatsın siz yazın.

Öncelikle işi veren kişiden isteklerini topladıktan sonra bu programı kullanacak olan kişiler ile görüşün. Patron/ Müdür her şeyi biliyor gibi davranabilir ama öyle değildir. Tek bir kişiye göre ilerlerseniz her zaman sorun yaşarsınız.

“Sen benim dediğim gibi yap! Kullanmasınlar da göreyim onları!” Gibi bir cümle ile karşılaşmanız %90. Ama gerçekte işler öyle olmuyor işte… O patron/müdür kullanmayan herkesi işten çıkarak değil ya? Yaparım dese bile bu mümkün değil! Yapamaz! Sonuç, yine başa dönüp, kullanıcılar ile görüşüp, onlara da uyacak şekilde tekrar düzenleme yapmak olacak.

NOT: Son kısımda bahsettiğim şeyler sadece yazılımcılar için geçerli değildir. Bir bilişim alt yapısı kurulumu yapılacak ise de geçerlidir. İşi size veren kişinin hangi marka switchi hangi marka kabloyu, kabloları nereden geçireceğinize karışmasına izin vermeyin. Örneğin bu yer bir fabrika ise oradan bir elektrik bölümü vardır. Kabloların nereden geçmesi gerektiğini patron ile değil bu elektrikçiler ile görüşmelisiniz. Bu görüşmeler sonucunda da en mantıklı olanı yapmalısınız.

Sonuç Olarak…

Bu noktaya kadar yukarıda sorduğumuz sorulara cevap vermiş olduk sanırım.  Buraya kadar okuduğunuz halde kafanız karışmış olabilir. Bu yüzden maddeler halinde özetleyelim.

1. Programı yazmaya başlamadan önce mutlaka, programı kullanacak olan kullanıcılarla da görüş.
2. Olabildiğince tüyo ve püf nokta topla.
3. Programı yazarken bir kullanıcı gibi düşün. Basit ve kullanışlı olmalı. Gerekirse yazım aşamasında kullanıcılara göster.
4. Programı yazarken işlemleri olabildiğince basit şekilde yazmaya çalış.
5. Hemen bitiş noktasına varmak için çabalama, vakit harca, kafa patlat ve bir kere yaz. Bir daha geri dönmek zorunda kalma.
6. Aşama aşama kullanıcılardan onay al. Kullanıcılar ile birlikte ilerle. Olabildiğince tüyo al.
   1. Çünkü her zaman “Aaah biz bunu söylemeyi unutmuşuz.” cümlesini duyabilirsiniz.
7. Bir kullanıcı gibi test et. Olabildiğince yanlış veriler girerek, alanları boş geçerek testlerini yap.
   1. Hatta direk kullanıcılara test ettir. Sen ne kadar kullanıcı gibi düşündüğünü düşünsende onlar programı kıracak bir yolu hep bulur…

Evet arkadaşlar Bir Yazılım Projesine Başlamak– Tavsiyeler #2  yazımda bu kadar olsun. Proje geliştirmede çevresel etkenleri de denkleme sokarak olabildiğince basit düşünüp temiz bir iş çıkarmak hakkında konuştuk.

Eğer ilginizi çekebildiysem o zaman takipte kalın. Yeni bir yazının ne zaman geleceği belli değil.

Yazılım konusunda daha fazla içerik için tıklayabilirsiniz.

Bana destek olmak isterseniz bir kahve ısmarlayabilirsiniz veya diğer hesaplarımdan takip edebilirsiniz.

The post Bir Yazılım Projesine Başlamak- Tavsiyeler #2 appeared first on Dinamik Network.