1. Ana Sayfa
  2. z/OS
  3. Mainframe Administrator Günlükleri #1 | Donanım, CPs, Disk
kz_g_n

Mainframe Administrator Günlükleri #1 | Donanım, CPs, Disk

IBM-Mainframe-zOS-MVS-5
1

Mainframe tarafında edindiğim bilgileri  özellikle kendim ve sizler için toparlayıp paylaşıyor olacağım. Bilgiler yüzeysel veya yanlışlıklar içerebilir. Çünkü Mainframe sistemlerini yeni öğrenmekteyim. Direk duyduğumu, gördüğümü veya anladığımı not alıyorum.

SAP ( System Assos Processor) = I/O işlemlerini yapar. Diskler.

I/O’lara FICON denilen kablolar kullanılarak bağlantı sağlanır. Bu FICON kablolar fiber optik disk bağlantısıdır.

CP Drawer üzerinde Core’lar vardır.

CP Drawer üzerinde L1,L2,L3,L4 olmak üzerine 4 tane cache sistemi bulunur.

  • Z 13’de 4 CP drawer’a kadar kullanılıyor.
  • Z15’de 5 CP drawer’a kadar çıkmış.
  • ABC firmasında 1 Drawer kullanılıyor.

Diske erişim için FICON kartları kullanıyoruz.

OSA (Open System Adapter) : Açık sisteme erişmek için kullanılıyor.

MainFrame üzerindeki Support Element’ler denilen Çift adet Ekran ve Klavye barındırır. Yine bu ekran ve klavye aracılığıyla Support Element ismindeki arayüz ekranına bağlanırız. Buradan tüm işlemler ve tanımlamalar halledilebilir. VMware workstation’a benzermektedir.

  • I/O Drawer ve CPU Drawer farklı şeylerdir.

CPU Drawer Konusu

  • 1 Drawer 30 core’dan oluşmaktadır. Bu core çeşitleri aşağıdaki gibidir.

General Processor : CP’nin kendisidir. Tüm işlemler üzerinde yapılabilir.

ZIP Processsor: Java işlerinin üstünde yürütüldüğü işlemci türüdür.

SAP Processor: Default olarak gelir. Diskler ile olan iletişimi sağlar.

ICF Processor: IBM’in Coupling Facility isimli işletim sistemi için tasarlanmış core çeşitidir.

IFL Processor: Linux işletim sisteminde kullanılmaktadır.

IFP Processor: Fireware core olarak düşünülebilir. Tüm cihazların sürüm bilgisinin tutulduğu bir işletim sistemi vardır. Bu da z/OS makinası için budır. EDC kartlarının sıkıştırma (bir nevi render) yapmasını sağlar. IFP Roce ve zEDC gibi PCIe kartlarının iş yükünü azaltır.

General Processor zorunludur ve modellemeler burada kullanılan core sayısına göredir.

Örneğin ABC firmasında Mainframe 706 modelini kullanmaktadır.

Buradaki 6 : core sayısıdır.

7 ise capacity worker’dır. Sayıya göre mainframe üzerindeki CP’lerin ne kadar verimlilik ile kullanılacağı belirlenir.

Mainframe Coupling Facility

Aşağıda iki farklı z/OS makinası vardır. İki makina arası CPU Drawer’dan çıkan bir kart ile Infinty Band aracılığıyla birbirine fiber kablo ile bağlanır. İki sunucunun saati ikisinden biri host kabul edilerek belirlenir. Burada ortak olarakdata shrink yapan sistemlerin birbirini ezmemesi içi CF kullanılır. CF hangi sunucu dosyayı üzerine aldıysa ve değişiklik yapıyorsa diğer sunucuya anında haberini verir.

 

Logical Partition (LPAR) : Sanal makina mantığıdır.

Mainframe üzerindeki tüm birimleri LPAR ile paylaştırabiliyoruz. 213 ile 85 partition’a kadar çıkabilir. Sanallaştırabilceğimiz Hostlar aşağıdaki gibidir.

– z/OS : General Processor

– z/VM : GM + (ZIP veya IFL)

– z/Linux : GM, IFL

– CF : ICF, GM

z/VM altında istenile LPAR’ı açabiliriz. Fakat sadece CF açamayız.

 

Durum Logical Memory Processes Weight
Prod CF 2 GB 80%
Test CF 2 GB 20%
Prod z/OS 12 GB 70%
PreProd z/OS 6 GB 15%
Test z/OS 7 GB 10%
DEV z/OS 8 GB 5%

Reserve Memory : Gerekli durumda vermek için bekletilir.

Weight verilse eğer ilgili processor kullanılmıyorsa diğerleri verilen ağırlığın üzerine çıkabilir. Bu verilen ağırlık yük durumlarında processor’ün nasıl çalışcacağını ayarlar.

Hyperdispatch

3 adet modu vardır.

  • High
  • Medium
  • Low

Bu sistemin kurulmasının sebebi bir işin bir CP’de çalışmasını sağlamaktır. Çünkü bir iş aynı CP üzerinde çalıştığında daha efektif olur. Hyperdispatch ise 1000 üzerinden paylaştırılan değerlere göre High, Med, Low diye sıralama yapar. Tek bir processor üzerinde işi çalıştırmaya çalışır.

PR/SM : Firmware olarak düşünülebilir. Mainframe’in logical partition işlemlerini yapar.  Donanımların çalışmasını sağlar. HyperVisor diyebiliriz.

Stroge Addresing : En büyük sıkıntı oluşabilecek sıkıntı eğer mainframe’imizi host olarak kullanıyorsak bunu paylaşırken dosya erişimini düzenlemek olacaktır. Stroge addressing bunun önüne geçiyor ve her host ettiğimiz kişiye sanki sıfırdan adresliyormuş gibi davranıyor. Böylelikle kimse kimsenin stroge’ını görmemiş olur.

HyperVisor Mantığı

-PR/SM
–z/OS
—z/Linux

Yukarıdaki yapı IBM’in dediğine göre iç içe sanallaştırma yapabileceğimiz bir modeldir. Hatta z/linux işletim sistemi z/OS altında olmasına rağmen PR/SM’in altındaymış gibi davranabilir.

 

Disk Yapısı

Mainframe
Mainframe

NVME diye geçer NonVolutile Memory Express veya PCIe kullanır. En üst bölümden bahsediyorum.

P8 : Yukarıda görünen P8 ler  cache’lenmiş veriyi tutarlar.
Flush diskler ise RAM ve SSD gibi çalışır. Yeni hızlıdır. Bilidiğimiz gelenekselleşmiş diskler gibi bir disk üzerine yazmaz.

  • 3.84 TB’lik Flush kartlar kullanılır.
  • 48 tane 3.84 TB Disk kullanılır.
  • Raid 6 Teknolojisi ile Raidlenmiştir.
  • Bu sebepten ötürü 34 adet kullanılabilir disk mevcuttur.Raid 6 yapısında;
  • 34 kullanılabilir.
  • 6 adet hash check
  • 8 adet spare

Diskler kendi içlerinde bir pool mantığıyla bağlanır. Hepsinin bir havuza bağlanması gerekir. Örneğin şekildeki gibi düşünürsek.

  • 0,2,4 1. poolda bulunuyor. Buna P0 diyebiliriz.
  • 1,3,5 2. poolda bulunuyor. Bunda P1 diyebiliriz.

Diskten bir dosya okuma işlemi ; Diskten dosya okunurken ilk önce P8’e sorulur. Eğer 1 TB’lık Cache sisteminde dosya varsa oradan çekilir. Eğer dosya burada değilse ilgili pool’a gidilerek dosya alınır.

Diske yazma işlemi: P8’lerin üzerinde NVS adı verilen 16 GB’lık bir bölüm bulunur. Bu bölüm eğer bir diske yazma işlemi varsa harakete geçer. Yazılmak istenen veriler ilk önce P8 üzerindeki NVS’e yazılır. Veri kaybı olmaması için diğer P8 üzerindeki NVS’e de yazılır. Daha sonra dosyalar ilgili pool’a yüklenir.

Disk Formatları

CKD : z/OS’da bu disk formatı kullanılır. Count Kill Data ismiyle anılır. z/Linux, z/VM de bu disk formatını kullanabilir.

FBA : z/Linux ve z/VM için kullanılır. z/OS’larda kullanılmaz.

Sistemde çok sayıda disk olduğu için bulara 6 haneli bir disk ismi verilir. İlk karakter rakam olamaz.
CKD formatında bir çok model bulunur. Bu modellemeler volume’un büyüklüğüne göre numaralandırılır.

Mainframe’de bir disk’in boyutu Track ve silindir dediğimiz mantıkların çarpımlarıyla hesaplanır. Örnek vermek gerekirse;

  • Her silindirde 15 Track vardır.
  • Her Track’de ise 56664 bye vardır.
  • Model 1’de ise 1133 silindir vardır.

Model 1’in boyutunu hesaplamak için çarpma işlemi yaparsak : 15*56664*1113 = 963.004.680‬ byte içerdiğini göreceksiniz.

Virtual Type System : VTS Sistemi Kullanılmayan ve eski dosyaları standart HDD’lerin bulunduğu bir cihaza depolarız. Teyp veya kaset sistemi de deniyor. Eğer dosya tekrar kullanılacaksa VTS cihazı üzerinden çekilir.

 

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Sistem ve Network uzmanı. Borderlands hayranı.

Yorum Yap

Yorumlar (5)

  1. Hikmet Eryıldız
    7 ay önce

    Eline sağlık. Mainframe konusuna meraklı olan kişiler için güzel bir yazı. Devamını bekliyoruz.

  2. 7 ay önce

    Akıcı ve anlaşılır bir makale, ellerine sağlık.

  3. 7 ay önce

    Güzel bir yazı olmuş eline sağlık. MainFrame ile çalışmaya yeni başlayan kişiler için faydalı bir yazı olacaktır.