1. Ana Sayfa
  2. z/OS
  3. Mainframe Administrator Günlükleri #2 | Sekör, Kabin, Processors, Zaman

Mainframe Administrator Günlükleri #2 | Sekör, Kabin, Processors, Zaman

IBM-Mainframe-zOS-MVS-4
1

Mainframe yaklaşık 50 yıldır kullanılan bir teknolojidir. Mainframe bir çok sektörede hizmet vermektedir. Bunlar;

  • Finans
  • Telekominikasyon
  • Teknoloji
  • -Sigorta
  • Enerji
  • İlaç
  • Ulaşım
  • Banka
  • Kimya
  • Tüketici

Bu tarz büyük sektörlerden pay almasının en büyük sebebi high availability ve Scalability’e verdiği önemdir. Donanımsal ve yazılımsal iletişimi en üst seviyeye taşır. Donanımların iyi bir şekilde iletişime geçmesi için uyguladığı protokoller yanı sıra güçlü firmware’leri vardır.

Aynı anda bir çok işi birlikte yapabilir. Burada MSU dediğimiz yani Million of Service Units yaklaşık 150 – 6140 arasında olabilir. Milyon adet servisten bahsediyoruz.

  • İlk olarak s/360 Mainframe olarak ortaya çıkmıştır. 2000 yılında S mimarisini bırakıp Z mimarisi ortaya çıkartmışlardır.
  • 1965 yılında s/360 çıktığında 24 bit adres yapıyormuş. Aynı zamanda 16 MB fiziksel ve sanal memory’si bulunuyormuş.
  • 1980 yılında bu 2 GB’da kadar ulaşmış. Bunun sebebi ise 31 bit’e geçmiş olmalarıymış.
  • z/360 başlangıç oldu. Bugün ki z/OS’un temelleri MVS çıktığında atıldı.

s/390 ile birlikte bir devrim oldu. Pararlel Sysplex teknolojisi devreye girdi. Buda aynı daha kullanan iki adet z/OS’un Coupling Facility (CF) kullanarak ortak çalışabilmesini gerçekleştirmişlerdir. Parallel Sysplex GDPS ( Geographically Dispered Parallel Sysplex) desteğiyle iş dünyasında global bir çözüm olmuştur.

s/360 çıktığında MIPS ( Million Instructions per Second)  değeri : 0.005’di.

Günümüzde z196 sunucusunun MIPS değeri : 1200’dür.

Sunucu sistemlerindeki işlemci gücü ilk çıktığında 300 Mhz iken bugün zEC12 modeli sunucu 5.5Ghz değere ulaşmıştır. 2008’de çıkan z10 modeli ise çıktığı gün yine bir devrim yaparak 4.4 Ghz işlem gücüyle yayınlamıştır. Bu da en son sürümün 2.5 katı daha gelişmiş olduğu anlamına gelmektedir.

Central Electronic Complex

Sunucsu dolapları Central Electronic Complex (CEC) veya Centrol Processing Complex (CPC)  olarak adlandırılır.

CEC’lerin mainframe‘de Z ve A B,C,D,E modelleri bulunmaktadır.
High Availablity ve Scability için en iyisi Z ve A olan bitişik kasa modelidir.

Sistem de güçlü soğutma modelleri kullanılmaktır. Bunlardan biri de su ile soğutmadır. Su ile soğutma isteğe bağlıdır. Su ile soğutma yapmak için H89 veya HA1 modelleri tercih edilebilir.

HA1 modelinde 120 processor bulunur. Bunun 101’ini müşteri kullanabilir. 4 adet processor book’ta bunları barındırır.

HA1 gibi H89’da 4 adet Processor book bulunur. H66’da 3 Processor Book, H43’de 2 Book, HA1’de ise 1 adet book bulunur. Bir Book içerisinde 30 adet processor çalışabilir.

zECS12 veya zBX sistemlerin hepsinde Support Elements bulunur. Hardware Management Console (HMC) Support Elements’e ulaşmak ve donanımı yönetmek için uzaktan erişim için kullanılan sistemdir. Burada tüm CEC’in ayarları yapılabilir.

System z Multi Chip Module : 4 Level şeklinde cache belirlenmiştir. 1 ve 2 level olanlar birbirinin tamamlayıcısıdır.Günümüzde Level’da cachelenen miktarlar değişkenlik gösterir. z196 ve zEC12 modellerinde bile ciddi farklılıklar vardır.

Processor Characterization ( PU )

PU pek çok sebepten dolayı ortaya çıkmıştır. Farklı işletim sistemleri ( z/OS, z/VM, Linux on System z), veya farklı workladlar ( Java, XML services, IPSec, bazı DB2 Workloadları) veya Fonksiyonlar (Coupling Facility Control) yüzünden mainframe teknolojisine gelmiştir.

SAP : System Assist Processor. I/O işleri çalıştırır.

IFL: Düşük maliyetli Processor. Linux OS’lar için kullanılır.

zAAP : XML Servis, Java için kullanılır.

zIIP : DB2 ve IPSec çalıştırmak için kullanılır.

ICF : Pararle Sysplex yapmak için Coupling Facility Control’e ihtiyac vardır. Bu işlem için kullanılır.

System z Software and Firmware Layers

Firmware veya LIC ( Licanced Internal Code) : Donanım ile yazılım arasındaki katmandır. İçerisinde sanallaştırma kodlarını barındırır. LPAR ( Logical Partition on HyperVisor) barındırırır.

Milicode’ın yapabildikleri;

  • İnterput Handlig : Kesme işleyici. ( Program, External, I/O, Machine Check)
  • Virtualization : sanallaştırmayı yorumlayıcı program
  • Special RAS: RAS ( Reliability, Availablity, Serviceability ) ve Debug işlemleri
  • Reset Functions

i390’ın yapabildikleri

  • Sistem yükleme ve resetleme
  • I/O subsystem
  • Support Element ile iletişim kurar
  • Concurrent Maintenance : Eş zamanlı bakım.
  • Bir kaç komut daha yapar. .

Timing Facilities

Time of Day ( TOD), Saat karşılaştırıcı ve CPU Zamanlayıcı bu başlık altındadır.

TOD 104 bit’lik kayıt kullanır. TOD saatinin 0 ( Sıfır) değerinin karşığı 1 Jan 1900 00:00:00’dür. Tekrara aynı değere gelmesi yaklaşık 143 yıl alır. Yani 17 Sep 2042 23:53:47 TOD saatine göre eşit olur. Karışık bir ayarlama metodu vardır. Bir çok yerden değeri toplayarak geçerli bit değerini bulur.

CPU Zamanlayıcının formatı da TOD ile aynı şekildedir. Standar değer CPU zamanlayıcıya arka tarafta set edilir. Saat karşılaştırıcı zaten TOD değerini karşılaştırır.

Diğer mainframe yazılarımıza tıklayarak ulaşabilirsiniz. İyi günler. Yorumlarınızı bekliyorum.

Yorum Yap

Yazar Hakkında

Sistem ve Network uzmanı. Borderlands hayranı.

Yorum Yap

Yorumlar (2)

  1. Hikmet Eryıldız
    2 sene önce

    Açıklayıcı bir yazı olmuş. 3. yazıyı merakla bekliyorum.

  2. 2 sene önce

    50 Yıl içinde bu kadar büyük bir gelişme yaşanması gerçekten müthiş. Zaman geçtikçe teknolojinin gelişme hızı daha da hızlanıyor.
    Açıklayıcı ve güzel bir yazı olmuş. Eline sağlık Mainframe günlüklerinin devamını bekliyoruz.